اوایل این هفته یک کشتی متعلق به فرانسه در تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفت و چند نفر از خدمه آن به‌شدت زخمی شدند. پس از آن، امانوئل مکرون با عجله توضیح داد که این کشتی – با وجود آن‌که متعلق به بزرگ‌ترین شرکت کشتیرانی فرانسه است، در واقع «فرانسوی» محسوب نمی‌شود. در همین حال، دونالد ترامپ که معمولاً با علاقه از «ضعف اروپا» صحبت می‌کند، این بار به شکلی غیرعادی درباره حمله سکوت کرده است. چرا هم پاریس و هم واشنگتن تلاش می‌کنند اهمیت این حادثه را کم‌رنگ جلوه دهند؟ در ادامه توضیح داده می‌شود که اگر این دو رئیس‌جمهور بیش از حد درباره ماجرا صحبت کنند، چه چیزهایی ممکن است آشکار شود.

 

---

 

 

چرا هم مکرون و هم ترامپ درباره حمله در تنگه هرمز سکوت کرده‌اند؟

منبع: ترجمه از روزنامه اینترنتی Omni در سوئد

اوایل این هفته یک کشتی متعلق به فرانسه در تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفت و چند نفر از خدمه آن به‌شدت زخمی شدند. پس از آن، امانوئل مکرون با عجله توضیح داد که این کشتی – با وجود آن‌که متعلق به بزرگ‌ترین شرکت کشتیرانی فرانسه است، در واقع «فرانسوی» محسوب نمی‌شود.

در همین حال، دونالد ترامپ که معمولاً با علاقه از «ضعف اروپا» صحبت می‌کند، این بار به شکلی غیرعادی درباره حمله سکوت کرده است.

چرا هم پاریس و هم واشنگتن تلاش می‌کنند اهمیت این حادثه را کم‌رنگ جلوه دهند؟ در ادامه توضیح داده می‌شود که اگر این دو رئیس‌جمهور بیش از حد درباره ماجرا صحبت کنند، چه چیزهایی ممکن است آشکار شود.

چه اتفاقی افتاده است؟

کشتی مورد حمله «سان آنتونیو» نام دارد و متعلق به شرکت فرانسوی «سی‌ام‌ای سی‌جی‌ام» است؛ یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های کشتیرانی کانتینری جهان.

این کشتی روز سه‌شنبه هنگام عبور از تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفت و دست‌کم هشت نفر از خدمه آن زخمی شدند که حال چند نفرشان وخیم گزارش شده است.

اما تقریباً به اندازه خود حمله، نحوه توصیف آن پس از حادثه نیز جالب توجه بوده است.

شرکت «سی‌ام‌ای سی‌جی‌ام» اعلام کرده که کشتی «هدف یک حمله قرار گرفته»، اما بدون آن‌که عامل حمله را معرفی کند. این موضوع چیزهای زیادی درباره وضعیت کنونی تنگه هرمز نشان می‌دهد. با اینکه در عمل ایران متهم اصلی سلسله حملات فزاینده به کشتی‌های تجاری دانسته می‌شود، تقریباً همه طرف‌ها سعی دارند از عباراتی استفاده نکنند که ممکن است به تشدید مستقیم درگیری نظامی منجر شود.

این حمله از آن جهت حساس‌تر شد که طبق گزارش چند رسانه فرانسوی، هنگام وقوع آن، کشتی تحت اسکورت عملیات جدید آمریکا موسوم به «پروژه آزادی» قرار داشت؛ عملیاتی که تنها چند ساعت بعد متوقف شد.

چرا مکرون سریع گفت کشتی فرانسوی نیست؟

شرکت «سی‌ام‌ای سی‌جی‌ام» یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های فرانسه است و اغلب گفته می‌شود روابط نزدیکی با دولت فرانسه و شخص مکرون دارد. به همین دلیل، وقتی کاخ الیزه ناگهان شروع به صحبت درباره «پرچم مالت» و «خدمه فیلیپینی» کرد، بسیاری از فرانسوی‌ها متعجب شدند.

اما منطق این رفتار نسبتاً ساده است: فرانسه می‌خواهد به هر شکل ممکن از این تصور جلوگیری کند که مستقیماً طرف درگیری با ایران است.

وقتی مکرون از طریق سخنگوی دولت درباره حمله اظهار نظر کرد، کاخ الیزه تقریباً به شکلی نمایشی تأکید داشت که «فرانسه به هیچ وجه هدف حمله نبوده است». دولت همچنین تصریح کرد که کشتی تحت پرچم فرانسه حرکت نمی‌کرده است.

این مسئله شاید فنی به نظر برسد، اما در تنگه هرمز چنین جزئیاتی اهمیت بسیار زیادی دارند.

اگر این حمله به‌عنوان حمله مستقیم به «یک کشتی فرانسوی» توصیف می‌شد، فشار بر پاریس برای واکنش فوری به‌شدت افزایش می‌یافت. مکرون در عوض تلاش می‌کند فرانسه را در موقعیتی بسیار حساس نگه دارد: آن‌قدر حاضر باشد که از تجارت محافظت کند، اما آن‌قدر فاصله داشته باشد که وارد جنگ با ایران نشود.

ناوهای عظیم فرانسوی و پیام جدید هسته‌ای

این رویکرد در اقدامات نظامی فرانسه نیز دیده می‌شود. هم‌زمان با اینکه مکرون ارتباط فرانسه با کشتی هدف قرارگرفته را کم‌اهمیت جلوه می‌دهد، پاریس ناو هواپیمابر شارل دوگل را به منطقه اعزام کرده است.

این بخشی از تلاش فرانسه و بریتانیا برای ایجاد یک «کریدور امنیتی بی‌طرف اروپایی» در تنگه هرمز است؛ مسیری جدا از سیاست تقابلی آمریکا علیه ایران.

چرا ترامپ تقریباً چیزی نمی‌گوید؟

در شرایط عادی احتمالاً ترامپ از این حمله برای فشار بر سیاست اروپا در قبال ایران و نمایش قدرت آمریکا استفاده می‌کرد. اما این بار واکنش او به‌طرز محسوسی محتاطانه بوده است.

درست مانند مکرون، ترامپ نیز چیزی برای از دست دادن دارد اگر این حمله بیش از حد مورد توجه قرار گیرد. زیرا ممکن است ضعف‌های تلاش او برای بازپس‌گیری کنترل تنگه هرمز را آشکار کند.

اوایل هفته، ترامپ عملیات «پروژه آزادی» را آغاز کرد؛ عملیاتی که در آن ناوهای جنگی و هواپیماهای آمریکایی قرار بود به کشتی‌های تجاری کمک کنند تا باوجود محاصره ایران از تنگه هرمز عبور کنند. هدف این بود که نشان داده شود آمریکا همچنان می‌تواند عبور امن از مهم‌ترین مسیر نفتی جهان را تضمین کند. اما بلافاصله عملیات با مشکلات روبه‌رو شد.

ایران اعلام کرد که به ناوهای جنگی آمریکایی شلیک کرده است. صنعت کشتیرانی از نبود هماهنگی روشن شکایت داشت. و سپس کشتی «سی‌ام‌ای سی‌جی‌ام سان آنتونیو» با وجود اسکورت آمریکایی هدف قرار گرفت.

این عملیات دیگر شبیه نمایش قدرت نبود، بلکه بیشتر نشان می‌داد که آمریکا در عمل تا چه اندازه برای کنترل اوضاع در تنگه مشکل دارد.

فقط دو روز پس از آغاز عملیات، ترامپ آن را متوقف کرد تا به گفته خودش «به دیپلماسی فرصت بدهد». اما زمان‌بندی این تصمیم باعث شده بسیاری گمان کنند که کاخ سفید در واقع می‌خواسته از آشکارتر شدن ضعف‌های عملیات جلوگیری کند.

اکنون در تنگه هرمز چه می‌گذرد؟

ایران همچنان مهم‌ترین مسیر نفتی جهان را به‌عنوان قوی‌ترین ابزار فشار خود علیه جهان حفظ کرده است.

در نتیجه، طبق اعلام سازمان دریانوردی سازمان ملل، یعنی سازمان بین‌المللی دریانوردی، حدود ۱۵۰۰ کشتی و ۲۰ هزار ملوان در خلیج فارس گرفتار شده‌اند. همچنین از زمان تشدید جنگ، دست‌کم ۱۰ ملوان در بیش از ۳۰ حمله به کشتی‌ها کشته شده‌اند.

اکنون تقریباً تمام جهان منتظر است که آمریکا و ایران بتوانند بر سر نوعی توافق موقت به تفاهم برسند؛ توافقی که هم آتش‌بس را حفظ کند و هم تنگه هرمز را دوباره باز کند.

ترامپ مذاکرات را امیدوارکننده توصیف کرده و می‌گوید توافق ممکن است نزدیک باشد. در مقابل، ایران هشدار داده که چندین مسئله بسیار دشوار هنوز حل‌نشده باقی مانده‌اند.

در این میان، تنگه هرمز همچنان میان یک آتش‌بس شکننده و جنگ دریایی‌ای که هر روز آشکارتر می‌شود، در نوسان است.