مه 14, 2026
ترامپ بدون برگ برنده با شی جینپینگ دیدار میکند — چهار نکته مهم درباره نشست سران
برای نخستین بار در ده سال گذشته، یک رئیسجمهور آمریکایی برای سفر رسمی دولتی به چین میرود. و برای اولین بار پس از مدتها، این فقط ایالات متحده آمریکا نیست که برگ برنده در اختیار دارد. در ادامه، چهار موضوع مهمی که باید در نشست میان دونالد ترامپ و شی جینپینگ زیر نظر داشت، آمده است.
ترامپ بدون برگ برنده با شی جینپینگ دیدار میکند — چهار نکته مهم درباره نشست سران
ترجمه مقاله منتشر شده در خبرگزاری سوئدی OMNI
برای نخستین بار در ده سال گذشته، یک رئیسجمهور آمریکایی برای سفر رسمی دولتی به چین میرود. و برای اولین بار پس از مدتها، این فقط ایالات متحده آمریکا نیست که برگ برنده در اختیار دارد.
در ادامه، چهار موضوع مهمی که باید در نشست میان دونالد ترامپ و شی جینپینگ زیر نظر داشت، آمده است.
۱. تجارت
در جنگ تجاریای که بخش بزرگی از سال گذشته بازارهای جهانی را متلاطم کرد، اکنون نوعی آتشبس برقرار شده است.
تهدید چین به قطع صادرات فلزات خاکی کمیاب به آمریکا باعث شد ترامپ دکمه توقف را فشار دهد. در نشستی در کره جنوبی در ماه اکتبر، دو کشور توافق کردند شدت «جنگ» را کاهش دهند.
این فلزات تقریباً برای تمام فناوریهای نوین حیاتی هستند. بدون آنها:
- خودروهای برقی،
- رباتها،
- و جنگندههای پیشرفته
تولید نخواهند شد.
چین کنترل صادرات این فلزات را در اختیار دارد و همین موضوع به آن در مذاکرات با آمریکا اهرم فشار قدرتمندی میدهد.
اما آمریکا نیز برگهای برنده خود را دارد. این کشور بازار نیمهرساناهای پیشرفته را در اختیار دارد؛ قطعاتی کلیدی برای فناوری مدرن.
علاوه بر این، اقتصاد چین همچنان -هرچند کمتر از گذشته- بر صادرات کالا به بازارهای خارجی متکی است. و آمریکا هنوز بزرگترین بازار مصرف جهان محسوب میشود.
با وجود این، بسیاری از تحلیلگران معتقدند که در حال حاضر کفه ترازو به سود چین است.
دیوان عالی آمریکا سیاست تعرفهای ترامپ را رد کرده و چین نیز موفق شده شرکای تجاری تازهای پیدا کند. با وجود جنگ تعرفهای سال گذشته، چین بزرگترین مازاد تجاری تاریخ خود را ثبت کرده است.
به گفته ویکتور شی، کارشناس آمریکایی مسائل چین، در گفتوگو با فایننشال تایمز، اینکه چین توانست آتشبسی در جنگ تجاری ایجاد کند، یادآور این موضوع بود که ایالات متحده آمریکا نیز قابل عقب راندن و تحت فشار قرار گرفتن است. او گفت: «واقعاً دیگر مثل گذشته نیست که آمریکا ـ همانطور که رئیسجمهور ما دوست دارد بگوید ـ همه برگهای برنده را در دست داشته باشد. آن دوران تمام شده است؛ شاید برای همیشه.»
۲. ایران
در حالی که آمریکا درگیر بحرانی پیچیده با ایران شده، چین تحولات را از بیرون نظاره کرده است. به نظر میرسد شی جینپینگ تماشاگری محتاط بوده باشد.
چین بخش بزرگی از نفت خود را از خلیج فارس وارد میکند و بسته شدن تنگه هرمز توان مقاومت انرژی این کشور را آزمایش کرده است.
اما تاکنون چین برخلاف انتظار عملکرد نسبتاً خوبی داشته است. به لطف ذخایر عظیم نفت، سرمایهگذاریهای پیشین در انرژیهای غیرفسیلی و واردات از روسیه، این کشور تا امروز توانسته از بحران انرژی جلوگیری کند.
جاناتان سالیوان، پژوهشگر مسائل چین، به مجله تایم گفت: «آنها بهتر از چیزی که بسیاری تصور میکردند از این بحران عبور کردهاند و حالا میبینند آمریکا در مشکلی گرفتار شده که خودش آن را ایجاد کرده است.»
برای آمریکا وضعیت چندان امیدوارکننده نیست. بسیاری از تحلیلگران ژئوپولیتیک جنگ ایران را یک شکست راهبردی بزرگ برای واشنگتن میدانند.
توانایی کنترل تنگه هرمز به ایران و در نتیجه به شرکایش یعنی چین و روسیه، اهرم فشاری داده که پیشتر در اختیار نداشتند. مذاکرات صلح نیز بهکندی پیش میرود.
چین بهعنوان بزرگترین خریدار نفت ایران، میتواند تهران را برای رسیدن به توافق با آمریکا تحت فشار بگذارد، اما این کار هزینه سیاسی بالایی برای پکن خواهد داشت.
دو کودک ایرانی روی یک تاب نشستهاند و به تنگه هرمز نگاه میکنند.
پیش از جنگ، چین نیمی از نفت و یکسوم گاز فسیلی خود را از میدانهای نفت و گاز واقع در خلیج فارس تأمین میکرد.
۳. هوش مصنوعی
چین و آمریکا دو قدرت اصلی جهان در حوزه هوش مصنوعی هستند. هر دو کشور علاقه دارند بر سر چارچوبی برای نحوه و محل استفاده از این فناوری به توافق برسند.
اولین گام در سال ۲۰۲۳ برداشته شد؛ زمانی که شی جینپینگ و جو بایدن توافق کردند از هوش مصنوعی در سامانههای تسلیحات هستهای استفاده نشود.
اما ترامپ نگاه متفاوتی به هوش مصنوعی دارد. او تلاش کرده این فناوری را به میدان رقابت تبدیل کند تا آمریکا برتری اقتصادی و راهبردی کسب کند.
در نتیجه، هوش مصنوعی اکنون یکی دیگر از حوزههای تنش میان دو کشور شده است.
در هفته گذشته، آمریکا چین را به سرقت و کپیبرداری از فناوریهای هوش مصنوعی متهم کرد؛ اقدامی که باعث شد چین خرید شرکت هوش مصنوعی چینی «مانوس» توسط متا را مسدود کند.
بدون تردید، هوش مصنوعی برای هر دو رهبر اولویتی اساسی است. نخستوزیر چین این فناوری را «تغییردهنده دوران» توصیف کرده و دولت ترامپ نیز تقریباً همین نگاه را دارد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اخیراً گفت: «اگر در حوزه هوش مصنوعی پیروز نشویم، بازی تمام است.»
رسیدن به چارچوب مشترک برای هوش مصنوعی مستلزم اشتراکگذاری دادهها و نتایج آزمایشهای امنیتی مدلها خواهد بود. اما مجله اکونومیست مینویسد در فضای فعلی رقابت تسلیحاتی فناوری، رسیدن به چنین توافقی بعید به نظر میرسد.
در دسامبر ۲۰۲۵، دونالد ترامپ به شرکت تولید نیمهرسانا انویدیا چراغ سبز داد تا تراشههای هوش مصنوعی را به چین بفروشد.
۴. تایوان
گفتوگوهای دیپلماتیک میان چین و آمریکا اغلب تحت سلطه مسئله تایوان قرار دارد — و این بار نیز همینطور است.
پیش از دیدار این هفته، زمزمههایی شنیده میشود مبنی بر اینکه شی جینپینگ تلاش خواهد کرد تغییری در سیاست آمریکا درباره تایوان ایجاد کند.
آمریکا از زمان دیدار ریچارد نیکسون با مائو تسهتونگ در سال ۱۹۷۲، همواره گفته است که «از استقلال تایوان حمایت نمیکند».
از آن زمان، پکن بارها تلاش کرده آمریکا را وادار کند بهصراحت اعلام کند که «با استقلال تایوان مخالف است» — تفاوتی ظریف اما بسیار مهم در ادبیات دیپلماتیک.
اگر قرار باشد چنین تغییری رخ دهد، شاید دوران حضور ترامپ در کاخ سفید بهترین فرصت باشد. سیاست خارجی ترامپ مبتنی بر معامله و توافقهای سریع است؛ جایی که منافع بلندمدت آمریکا گاهی قربانی پیروزی کوتاهمدت میشود.
سفر ریچارد نیکسون به چین در سال ۱۹۷۲ یکی از مشهورترین و مهمترین دیدارهای سران در قرن بیستم به شمار میرود. در گفتوگوهای او با مائو تسهتونگ، هر دو طرف به این نتیجه رسیدند که آمریکا و چین برخی منافع مشترک دارند.
نیک بیزلی، استاد روابط بینالملل، به مجله تایم گفت: «واقعاً گیجکننده است. قدرتمندترین کشور جهان توسط دولتی اداره میشود که توانایی فکر کردن راهبردی ندارد.»
ترامپ حتی با معیارهای آمریکایی نیز در موضوع تایوان موضعی متزلزل دارد. او این جزیره خودگردان را رقیب اقتصادی توصیف کرده و فروش بزرگ تسلیحات به تایوان را تا پس از دیدار با شی متوقف کرده است.
او همچنین در پاسخ به پرسشی درباره علاقه شی به کنترل تایوان گفته بود: «این بستگی به خود او دارد.»
رسانههایی مانند فایننشال تایمز، فارن افرز و تایم اکنون گمانهزنی میکنند که آیا ترامپ ممکن است عقبنشینی کند یا نه.
آیا ممکن است ترامپ در ازای کمک چین برای پایان دادن به جنگ ایران، یا توافق خرید سویا، فضای بیشتری برای اقدامات چین در تایوان فراهم کند؟
نیک برنز، سفیر پیشین آمریکا در چین، به فایننشال تایمز گفت: «چین تلاش خواهد کرد ترامپ را به پذیرش تغییر بزرگی در سیاست آمریکا درباره تایوان وادار کند. اگر ترامپ این را بپذیرد، یک اشتباه تاریخی و بزرگ خواهد بود.»
