این تحقیق الجزیره پرسش‌هایی را درباره مرگبارترین حمله منفرد در جنگ علیه ایران مطرح می‌کند؛ حمله‌ای که به کشته شدن ۱۶۵ دانش‌آموز دختر و کارکنان مدرسه انجامید.

 

---

 

 

تحقیق الجزیره: هدف قرار دادن مدرسه دخترانه در ایران احتمالاً «عمدی» بوده است

 

این تحقیق الجزیره پرسش‌هایی را درباره مرگبارترین حمله منفرد در جنگ علیه ایران مطرح می‌کند؛ حمله‌ای که به کشته شدن ۱۶۵ دانش‌آموز دختر و کارکنان مدرسه انجامید.

مقام‌های ایرانی اعلام کرده‌اند که آمار نهایی کشته‌شدگان ۱۶۵ نفر بوده است که بیشتر آن‌ها دختران ۷ تا ۱۲ ساله هستند. دست‌کم ۹۵ نفر دیگر نیز در این حمله زخمی شدند.

 

با انتشار تصاویر این کشتار در شبکه‌های اجتماعی، مقام‌های اسرائیلی و آمریکایی تلاش کردند خود را از این حمله دور نگه دارند. سخنگویان وزارت دفاع ایالات متحده و ارتش اسرائیل به مجله تایم و خبرگزاری آسوشیتدپرس گفتند که از هدف قرار گرفتن یک مدرسه بی‌اطلاع بوده‌اند.

برخی وب‌سایت‌ها و حساب‌های شبکه‌های اجتماعی مرتبط با اسرائیل ادعا کردند که این محل «بخشی از یک پایگاه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» بوده است.

با این حال، تحلیلی که توسط واحد تحقیقات دیجیتال الجزیره بر اساس تصاویر ماهواره‌ای گردآوری‌شده طی بیش از یک دهه، همچنین ویدئوهای اخیر، گزارش‌های خبری منتشرشده و اظهارات منابع رسمی ایرانی انجام شده، روایت کاملاً متفاوتی ارائه می‌دهد.

یافته‌ها نشان می‌دهد که این مدرسه دست‌کم طی ۱۰ سال گذشته به‌طور واضح از یک سایت نظامی مجاور جدا بوده است.

این تحقیق همچنین نشان می‌دهد که الگوی اصابت حمله پرسش‌های اساسی درباره دقت اطلاعات اطلاعاتی که مبنای این بمباران بوده‌اند مطرح می‌کند.

حتی ممکن است این مسئله این پرسش را نیز مطرح کند که آیا این حمله به‌طور عمدی مدرسه را هدف قرار داده بوده است یا نه.

 

اهمیت میناب و مجموعه نظامی هدف قرار گرفته

برای درک انگیزه‌های گنجاندن میناب در میان نخستین اهداف آمریکا و اسرائیل، باید این شهر را در چارچوب گسترده‌تر ژئو‌استراتژیک آن بررسی کرد.

میناب در استان هرمزگان در جنوب‌شرقی ایران واقع شده است؛ استانی که از نظر نظامی اهمیت بسیار زیادی دارد، زیرا مستقیماً بر تنگه هرمز و آب‌های خلیج فارس اشراف دارد و به همین دلیل یکی از مراکز کلیدی عملیات نیروهای دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC)، موسوم به ندسا (NEDSA) به شمار می‌رود.

نیروی دریایی سپاه بر راهبردی موسوم به «جنگ نامتقارن» تکیه دارد که بر استقرار قایق‌های تندرو، پهپادها و سامانه‌های موشکی ساحلی متکی است؛ تجهیزاتی که قادرند کشتیرانی را مختل کرده یا شناورهای نظامی دشمن را هدف قرار دهند.

در این چارچوب، مجتمع نظامی «سیدالشهدا» در میناب اهمیت ویژه‌ای دارد؛ این مجموعه شامل چندین مقر مهم است که از جمله مهم‌ترین آن‌ها مقر «تیپ آصف» است.

تیپ موشکی آصف یکی از مهم‌ترین بازوهای تهاجمی نیروی دریایی سپاه به شمار می‌رود. با بررسی منابع علنی و پیگیری اسناد رسمی ایرانی، جزئیات مهمی درباره خود مدرسه نیز به دست می‌آید: مدرسه «شجره طیبه» در میناب بخشی از شبکه‌ای گسترده از مدارس است که از نظر ساختاری و اداری با نیروی دریایی سپاه پاسداران مرتبط هستند.

این مدارس به عنوان مؤسسات غیرانتفاعی طبقه‌بندی می‌شوند و هدف اصلی آن‌ها ارائه خدمات آموزشی به فرزندان اعضای نیروی دریایی سپاه است.

پیام‌های ثبت‌نام منتشرشده در کانالی در پیام‌رسان ایرانی «بله» — کانالی که برای ارتباط با والدین کودکان پیش‌دبستانی یکی از مدارس شبکه شجره طیبه ایجاد شده — نشان می‌دهد که در روند پذیرش، اولویت با فرزندان نیروهای نظامی است.

در بیش از یک اطلاعیه، به‌طور صریح از فرزندان اعضای نیروی دریایی سپاه دعوت شده است که در روزهای مشخصی برای تکمیل ثبت‌نام کلاس اول مراجعه کنند؛ در حالی که در اطلاعیه دیگری آمده است که ثبت‌نام برای فرزندان افراد غیرعضو در روزهای متفاوتی آغاز می‌شود.

با این حال، این ارتباط ماداری با سپاه پاسداران یا هویت والدین وضعیت حقوقی مدارس را به عنوان تأسیسات غیرنظامی طبق حقوق بین‌الملل بشردوستانه تغییر نمی‌دهد، مگر آنکه از آن‌ها در عملیات نظامی استفاده شده باشد.

کودکانی که در این مدارس تحصیل می‌کنند — چه فرزندان نظامیان باشند و چه غیرنظامیان — همچنان افراد تحت حمایت محسوب می‌شوند و در مخاصمات مسلحانه از حمایت ویژه برخوردارند؛ از جمله ممنوعیت هدف قرار دادن عمدی آن‌ها یا انجام حملاتی که ممکن است به آن‌ها آسیب برساند.

سازمان ناظر حقوق بشر یورو-مد (Euro-Med Human Rights Monitor) بمباران این مدرسه را «جنایتی هولناک و نشانه‌ای از فروپاشی حفاظت از غیرنظامیان» توصیف کرده است.

این سازمان در بیانیه‌ای تأکید کرد که صرف وجود تأسیسات یا پایگاه‌های نظامی در نزدیکی یک مدرسه، ماهیت غیرنظامی آن را تغییر نمی‌دهد و نیروهای آمریکا و اسرائیل را از تعهد قانونی‌شان برای بررسی دقیق ماهیت هدف پیش از حمله معاف نمی‌کند.

این ویژگی‌ها (زمین بازی، نقاشی دیوار، خودروهای غیرنظامی) همان‌هایی هستند که بعدها در ویدئوها دیده شد، زمانی که والدین برای جستجوی دختران خود وارد مدرسه شدند.

 

کلینیک شهید ابسالان به عنوان شاهد تأییدی

برای اثبات اینکه طرف حمله‌کننده باید از نقشه به‌روز سایت آگاه بوده است، پروژه‌های ساختمانی اخیر در همان منطقه بررسی شد.

در ۱۴ ژانویه ۲۰۲۵، فرمانده کل سپاه پاسداران، سرتیپ حسین سلامی، از شهر میناب بازدید و کلینیک تخصصی شهید آبسالان را افتتاح کرد.

این کلینیک با هزینه ۱۰۰ میلیارد تومان در مساحت ۵۷۰۰ متر مربع ساخته شد و خدمات پزشکی غیرنظامی مانند اطفال، زنان و زایمان، دندانپزشکی ارائه می‌کرد و نشان می‌دهد ماهیت آن غیرنظامی است.

پس از افتتاح کلینیک، یک دروازه جداگانه به خیابان عمومی باز شد و پارکینگ اختصاصی ایجاد شد — اقدامات مشابهی که برای مدرسه نیز هنگام جداسازی انجام شده بود.

بدین ترتیب، مجتمع نظامی یکپارچه به سه بخش مستقل تبدیل شد که در تصاویر ماهواره‌ای قابل تشخیص هستند:

• مدرسه دخترانه شجره طیبه (از ۲۰۱۶ جدا شده با دیوار و دروازه‌های مستقل)
• کلینیک تخصصی شهید ابصلان (از اوایل ۲۰۲۵ با ورودی غیرنظامی مستقل)
• مجتمع نظامی سیدالشهدا (باقی‌مانده بسته و فعال)

 

زمانی که حمله آمریکا و اسرائیل در صبح ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد، تحلیل محل‌های اصابت نشان داد الگوی عجیبی وجود دارد: موشک‌ها به پایگاه نظامی و مدرسه اصابت کردند، اما کلینیک تخصصی بین این دو را دست نخورده باقی گذاشتند.

این استثناء نمی‌تواند تصادفی باشد و نشان می‌دهد که طرف اجراکننده با نقشه‌ها و مختصات دقیق، بخش‌های مختلف مجتمع را از هم تمایز داده بود.

 

تضاد بنیادی

اگر اطلاعات به‌روز کافی برای نجات کلینیک تنها یک ساله وجود داشته، چرا مدرسه ابتدایی که بیش از ۱۰ سال از جداسازی آن می‌گذرد و یک مؤسسه کاملاً غیرنظامی است شناسایی نشد؟

تنها دو احتمال باقی می‌ماند:

۱. بمباران مدرسه ناشی از اشتباه اطلاعاتی جدی بر پایه داده‌های قدیمی بوده که تغییرات اخیر را منعکس نمی‌کرد؛ یا

۲. حمله عمدی و با اطلاع قبلی بوده و مدرسه به‌عنوان بخشی از سیستم نظامی در نظر گرفته شده است.

 

ادعاهای گمراه‌کننده

به محض برخاستن دود از مدرسه، حساب‌های مرتبط با اسرائیل و طرفداران آن، ویدئوها و تصاویر ادعا می‌کردند که مدرسه از بیرون مورد حمله قرار نگرفته، بلکه پس از خطا در اصابت موشک دفاع هوایی ایران تخریب شده است.

این روایت مشابه تاکتیک بمباران بیمارستان الاهلی عرب در غزه (اکتبر ۲۰۲۳) است، زمانی که اسرائیل تلاش کرد مسئولیت را به مقاومت فلسطین نسبت دهد.

ابزارهای تأیید منبع باز، از جمله جستجوی معکوس تصویر و مکان‌یابی با نشانه‌های دیداری، نشان دادند که تصویر منتشرشده مربوط به میناب نیست و در واقع مربوط به حومه زنجان در شمال غرب ایران است، حدود ۱۳۰۰ کیلومتر فاصله با میناب.

طنز ماجرا این است که شرایط جغرافیایی دو مکان کاملاً متفاوت است: میناب شهری ساحلی با آب و هوای گرمسیری و بدون برف است، در حالی که زنجان کوهستانی و پوشیده از برف در زمستان است.

 

الگوی تاریخی

حادثه مدرسه میناب استثنا نیست؛ بلکه در الگوی مستند حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات غیرنظامی طی دهه‌ها جای می‌گیرد: مدارس، بیمارستان‌ها و پناهگاه‌ها هدف قرار گرفته‌اند، سپس انکار یا انتقال مسئولیت انجام شده و تحقیقات مستقل دروغین بودن ادعاها را آشکار کرده‌اند.

 

نمونه‌ها شامل:

• آپریل ۱۹۷۰: بمباران مدرسه ابتدایی بحر البقر در مصر توسط جت‌های فانتوم اسرائیل، کشته شدن ۴۶ کودک
• فوریه ۱۹۹۱: بمباران پناهگاه امیریه بغداد توسط نیروی هوایی آمریکا، کشته شدن ۴۰۸ غیرنظامی
• آوریل ۱۹۹۶: گلوله‌باران مقر یونیفیل قانا توسط اسرائیل، ۱۰۶ کشته و بیش از ۱۱۶ زخمی
• اکتبر ۲۰۱۵: بمباران بیمارستان پزشکان بدون مرز در کندوز افغانستان توسط AC-130 آمریکا، ۴۲ کشته

 

شواهد نشان می‌دهد که تصمیم به تخلیه مدرسه بلافاصله پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل گرفته شد، اما زمان بین هشدار و اصابت موشک بسیار کوتاه بود و بیشتر والدین نتوانستند دختران خود را به موقع به مدرسه برسانند.

ظرفیت سردخانه بیمارستان‌ها تکمیل شد و از کامیون‌های یخچال‌دار سیار برای نگهداری اجساد استفاده شد؛ برخی خانواده‌ها بیش از یک فرزند خود را در همان حادثه از دست دادند.

توانایی مهاجمان در نجات تأسیسات مجاور تازه تأسیس (مانند کلینیک شهید آبسالان) و شکست آشکار در اجتناب از بمباران یک مدرسه ابتدایی با ظرفیت کامل و ۱۷۰ دختر تنها دو سناریو باقی می‌گذارد، هر دو کاملاً محکوم‌کننده:

• یا نیروهای آمریکا و اسرائیل بر اساس بانک اطلاعات قدیمی و از رده خارج عمل کرده‌اند که ناشی از بی‌توجهی جدی و بی‌پروایی نسبت به جان غیرنظامیان است،
• حمله عمدی و با اطلاع قبلی بوده تا بیشترین شوک اجتماعی را وارد کرده و حمایت عمومی از نیروی نظامی ایران را تضعیف کند.

————————————————-

منبع: فرهیختگان